FİNANSAL ANALİZ

 Finansal analiz işletmenin fon yapısını ve fonların kullanımını oluşturan bilanço kalemleri ile gelir tablosundaki değerler arasındaki ilişkilerin incelenmesi yoluyla, finansal dengenin ne ölçüde sağlandığının belirlenmesi ve bu duruma göre rasyonel kararlar alınmasının sağlanmasıdır.

Finansal analiz için oranlar da dahil olmak üzere dört yöntemden yararlanılır.

1.      Karşılaştırmalı finansal tablolar analizi yöntemi: bu yöntem birbirini izleyen iki veya daha fazla dönemine ait finansal tablolarının karşılaştırılmasına dayanır.

2.      Dikey yüzdeler yöntemi: aktif ve pasif toplamlar 100 olarak kabul edilip aktif ve pasif kalemlerin yüzde payları belirlenir. Birkaç yıllık sonuçlar karşılaştırılır.

3.      Eğilim yüzdeleri yöntemi: birbirini izleyen dört döneme ait finansal tablolarda yer lan kalemlerin artış ve azalışları yüzde olarak karşılaştırılır.

4.      Oran analiz yöntemi: oran analizi ile finansal tablolarda yer alan tutarların nisbi ilişkileri incelenir. 

 

FİNANSAL ANALİZ

FİNANSAL ANALİZ, işletmenin fon yapısını ve fonların kullanımını oluşturan bilanço kalemleri ile gelir tablosundaki değerler arasındaki ilişkilerin incelenmesi yoluyla, finansal dengenin ne ölçüde sağlandığının belirlenmesi ve bu duruma göre rasyonel kararlar alınmasının sağlanmasıdır. Finansal analizde 4 yöntem kullanılır.

1.      Karşılaştırmalı Finansal Tablolar analizi Yöntemi: işletmenin birbirini izleyen en az iki dönemine ait finansal tablolarının karşılaştırılmasıdır.

2.      Dikey Yüzdeler Yöntemi: bu yöntemde aktif ve pasif toplamı 100 kabul edilip, aktif ve pasif kalemlerin yüzde payları belirlenir. Aynı şekilde gelir tablosu kalemleri de sıralanır. Hesaplamalar birkaç dönemde karşılaştırılır.

3.      Eğilim Yüzdeleri Yöntemi: birbirini izleyen dönemlere ait finansal tablolarda yer alan kalemler baz alınarak artış ve azalışlar yüzde olarak hesaplanır. Temel kabul edilen yıla göre yüzde artış azalış trendi bulunur.

4.      Oran Analiz Yöntemi: finansal tablolarda yer alan tutarların nısbi ilişkileri incelenerek, işletmenin finansal durumu konusunda bilgi edinilir. Likidite oranları, faaliyet, finansal yapı, karlılık oranları olarak sınıflandırılır.

Finansal oranlar işletme yöneticisine faaliyetlerin planlanan hedeflere ulaşıp ulaşmadığını denetlemek, işletme sahip ve hissedarlarına kendi paylarındaki değer artış veya azalışlarını öğrenmek, kredi verecek kişi veya kuruluşlara işletmenin borç ödeme yeteneğini saptamak açısından yarar sağlar.

Oranlar, bize mali tablolarda açıklanmış olan verileri hem kolay yorumlanabilir, hem de karşılaştırılabilir hale getirmede yardımcı olur. Örneğin bir şirketin karını bilmek fazla bir şey ifade etmeyebilir ve bu veriyi başka bir şirketin karı ile karşılaştırmak istediğimizde de sağlıklı bir sonuç elde edemeyebiliriz. Fakat, bu şirketlerin sermayelerini bildiğimizde ve hisse başına karını hesapladığımızda, bu oran sayesinde şirketin karlılığı ile ilgili daha açıklayıcı yorumlarda bulunabiliriz ve aynı sektördeki diğer şirketler ile karşılaştırabilme olanağını elde ederiz. Sonuçta oranlar, kalemler arası basit matematiksel işlemlerdir.

Oran analizi iki şekilde yapılabilir;

1.Kesit Analizi: Bir şirketi diğer şirketlerle veya endüstri/sektör ortalamaları ile karşılaştırarak

2.Trend Analizi: Bir şirketin cari dönemdeki oranlarını geçmiş dönemdeki oranları ile karşılaştırarak.

Sekiz ana grupta sınıflandırmış olan oranlar nitelik itibariyle başlıca iki kısma ayrılırlar: İlk grubu oluşturan oranlar şirketlerin açıklamış oldukları mali tablo verilerinin diğer bir deyişle şirketlerin mali performanslarının ölçülmesinde kullanılır. İkinci grubu oluşturan oranlar ise hem şirketlerin mali tablo verilerinin hem de borsadaki fiyat verilerinin birlikte değerlendirilmesine olanak tanıyan oranlardır.

Trend analizi,

Trend analizi, mali tablolarda yer alan kalemlerin zaman içerisinde gösterdikleri eğilimlerin incelenmesi ile yapılır. Trend analizi, işletmenin zaman içerisindeki gösterdiği eğilim hakkında bilgi vermesinin yanısıra, sektörle karşılaştırmada da kullanılmaktadır. Karşılaştırma, işletmenin mali tablo kalemleri endekslerinin sektörün ortalama endeksleri ile mukayesesi şeklinde yapılabilir. Yani sektörün eğilimi ile işletmenin eğilimi karşılaştırılır.

FİNANSAL ORANLAR 

      Finansal oranlar işletme yöneticisine faaliyetlerin planlanan hedeflere ulaşıp ulaşmadığını denetlemek, işletme sahip ve hissedarlarına kendi paylarındaki değer artış veya azalışlarını öğrenmek, kredi verecek kişi veya kuruluşlara işletmenin borç ödeme yeteneğini saptamak açısından yarar sağlar.

      Likidite, faaliyet, finansal yapı ve karlılık oranları olmak üzere genellikle dört grupta sınıflandırılır. 

1.      Yardımcı Değerler

·        Net İşletme Sermayesi = Dönen Varlıklar-Kısa Vadeli Borçlar (Büyük Olması İstenir)

·        Devamlı Sermaye= Uzun Vadeli Borçlar+Öz Sermaye

(Büyük Olması İstenir, Kısa Vadede Nakit Sıkıntısına Düşülmeyeceğini Gösterir)

·        Likit Aktifler= Hazır Değerler+Menkul Değerler+Kısa Vadeli Ticari Alacaklar+Diğer Kısa Vadeli Alacaklr

(büyüklüğü borçları kolay karşılayacağını gösterir)

·        Hisse Başı Defter Değeri= (Özsermaye*1000)/Ödenmiş Sermaye

·        Faiz ve Vergi Öncesi Kar= Dönem Karı+Finansman Giderleri

 

2.      Likidite Oranları

·        Cari Oran= Dönen Varlıklar/Kısa Vadeli Borçlar

(1,5-2 arası, borç ödeyebilme kap ve net işl.ser. yeterliliği)

·        Nakit Oranı= (Hazır Değerler+Menkul kıymetler)/Kısa Vadeli Borçlar (0,2 veya biraz altı)

(nakde çevrilebilen Dv kaleminin KVB karşılama gücünü ölçer)

·        Likidite Oranı=(Hazır Değer+Menkul Kıymetler+Kv Tic Alacak+Diğer Kv Alacaklar)/ Kısa Vadeli Alacaklar

(DV geri kalan likit değeriyle borç ödeyebilme kapasitesini ölçer, 1 veya biraz altında olması istenir)

·        Net İşletme Sermayesi- Aktifler Oranı= Net İşletme Sermayesi*100/Toplam Aktifler = (DV-KVB)*100/TA

(gereksinim duyulan NİS tutarının aktiflerin içindeki yüzdesel dilimi verir . büyük )

·        Likit Aktifler – Aktifler Oranı= Likit Aktifler*100/Toplam Aktifler

(likit aktiflerin toplam aktifler içindeki payını gösteriri. Oranın yüksekliği beklenmedik durumlarda manevra yeteneğini arttırır)

3.      Kaldıraç Oranları

·        Borç-Aktifler Oranı= (Uzun Vadeli Borçlar+Kısa Vadeli Borçlar)*100/Toplam Aktifler

(toplam aktiflerin ne kadarlık kısmının yabancı kaynaklardan fonlandığını gösterir. Oranın yüksek çıkması işletmeyi kredi verenler açısından riskli pozisyona düşürmektedir. BA<60 veya biraz üstü)

·        Borç-Öz Sermaye Oranı= ( UVB+KVB)*100/Öz Sermaye

(firmanın aktiflerini fonlamada öz kaynaklarına ornla ne kadar ybancı kaynak kullanıldığını gösterir %150-200 arası uygundur)

·        Öz Sermaye Çarpanı= Toplam Aktifler/Öz Sermaye

(öz sermayenin aktifler içindeki ağılığını gösterir % 250 civarıdır)

·        Kısa Vadeli Borçlar-Aktifler Oranı= Kısa Vadeli Borçlar*100/Toplam Aktifler

(toplam varlıkların e kadarlık kısmının KVB ile fonlandığını gösterir,%50 düzeyinde)

·        Kısa Vadeli Borçlar-Toplam Borçlar Oranı= Kısa Vadeli Borç*100/ (UVB+KVB)

(KVB ağırlığı hakkında bilgi verir, %90-100 normal)

·        Uzun Vadeli Borçlar Aktifler Oranı= UVB*100/Toplam Aktifler

(oran şirketin uzun vadeli fon temin gücü hakkında bilgi verir, büyük)

·        Uzun Vadeli Borçlar –Devamlı Sermaye Oranı= UVB*100/Devamlı Sermaye

(UVB devamlı sermaye içindeki ağırlığını gösterir %33 den az)

·        Finansal Borçlar-Aktifler Oranı= (Uzun Vadeli Finansal Borç+ Kısa Vadeli Finansal Borç)*100/Toplam Aktifler

(risk göstergesidir. düşük olması istenir)

·        Faiz Karşılama Oranı= (Dönem Karı+Finansman Giderleri)*100/Finansman Giderleri

(oranın yüksek olması ve zaman içinde artıyor olması finansal risk derecesini azaltır. 4,3 civarı)

·        Sermaye-Öz Sermaye Oranı= Sermaye*100/Öz Sermaye

(düşük çıkması oto finansmana önem verdiği, yüksek olması Öz sermayenin ödenmiş sermaye ile sağlandığı anlamındadır)

·        Stok Bağımlılık Oranı=( Kısa Vadeli Borçlar-Likit Aktifler)*100/Stoklar

LA=HD+MD+KVTA+DKVA

(Oranın küçük olması stokların ağırlıklı olarak devamlı sermaye ile fonlandığını gösterir)

 

4.      Büyüme Oranları

·        Devamlı Ser Büy. Oranı= (Devamlı Ser)t/ (Devamlı Ser)t-1-1)*100

·        Net Kar Büyüme Oranı

·        Net Satışlar Büyüme Oranı

·        Net İşletme Sermayesi Büyüme Oranı=(DönV-KVB)t/ (DönV-KVB)t-1-1)*100

·        Aktifler Büyüme Oranı

·        Öz Sermaye Büyüme Oranı

 

5.      Mali Yapı Oranları

·        Maddi Duran Varlıklar – Öz Sermaye Oranı = Maddi Duran Varlıklar*100/ Öz Sermaye

(%100 den küçük olduğunda MDV tamamının özsermaye ile finanse edildiği anlaşılır.)

·        Maddi Duran Varlıklar – Uzun Vadeli Borçlar Oranı= Maddi Duran Varlıklar*100/ Uzun Vadeli Borçlar

(%100 den küçük olduğunda MDV tamamının UVB ile finanse edildiği anlaşılır ve kısa vadede ek finansmana gerek olmadığı anlaşılır)

·        Duran Varlıklar – Devamlı Sermaye Oranı= Duran Varlıklar *100/ Devamlı Sermaye

DSO=(UVB+Ö)

(%100 den küçük olduğunda DV tamamının UV kaynaklarla finanse edildiği anlaşılır ve kısa vadede ek borca gerek olmadığı anlaşılır)

·        Maddi Duran Varlıklar – Devamlı Sermaye Oranı= Maddi Duran Varlıklar*100/Devamlı Sermaye

(%100 den küçük olduğunda MDV tamamının UV kaynaklar ve Ö ile finanse edildiği anlaşılır ve kısa vadede ek borca gerek olmadığı anlaşılır)

·        Duran Varlıklar – Öz Sermaye Oranı= Duran Varlıklar *100/ Öz Sermaye

(%100 den küçük olduğunda MDV tamamının UV kaynaklar ve Ö ile finanse edildiği anlaşılır ve ek bir yabancı kaynağa gerek olmadığı anlaşılır)

·        Duran Varlıklar – Uzun Vadeli Borçlar Oranı= Duran Varlıklar *100/ Uzun Vadeli Borçlar

(%100 den küçük olduğunda DV tamamının UVb ile finanse edildiği anlaşılır ve kısa vadede ek bir sermayeye gerek olmadığı anlaşılır)

·        Finansal Duran Varlıklar – Duran Varlıklar Oranı= Finansal Duran Varlıklar*100/ Duran Varlıklar

·        Finansal Duran Varlıklar – Devamlı Sermaye Oranı= Finansal Duran Varlıklar*100/ Devamlı Sermaye Oranı=

 

6.      Faaliyet Oranları

·        Alacak Devir Hızı=Net Satışlar/Ortalama Ticari Alacaklar

Ticari Alacaklar=KVTA+UVTA

(ADH nın düşük olması rekabet gücünün az olduğunun, alacak tahsilatında güçlük çekildiğinin göstergesidir)

·        Alacakların Ortalama Tahsil Süresi=365/Alacak Devir Hızı= 365* Ortalama Ticari Alacaklar/ Net Satışlar

(Düşük olması istenir)

·        Stok Devir Hızı= Satılan Malın Maliyet/Ortalama Stoklar

(stokların bir yılda kaç defa devrettiğini gösterir, Düşük olması istenir)

·        Stokların Ortalama Tüketilme Süresi= 365/Stok Devir Hızı=365*Ort. Stok/SMM

(stokların kaç günde elden çıkarıldığını gösterir, SDH ile aynı sonucu gün olarak verir. Düşük olması istenir.)

·        Etkinlik Süresi= Alacakların Ort. Tahsilat Süresi+Stokların Ort. Tüketilme Süresi

Etkinlik Süresi=(365*Ort. Ticari Alacaklar/Net Satışlar)+ (365*Ort. Stoklar/Satılan MM)

(şirketin kasasından çıkan nakidin geri dönüş süresi ölçülür, kısa olmalıdır.)

·        Ticari Borçlar Devir Hızı= Satılan Malın Maliyeti/Ort Ticari Borçlar

(oranın düşük olması şirketin ticari borçlarını geri ödemede rahat olduğunu ortaya koyar)

·        Ticari Borçlar Ödeme Süresi=365/Ticari Borç Devir Hızı=365*Ort. Tic. Borç/SMM

(Sürenin uzun olması şirketin borçlarını ödemede rahat olduğunu gsterir)

·        Nakit Çevirme Süresi= Etkinlik Süresi- Ticari Borç Ödeme Süresi

(şirket kasasından çıkan nakidin net olarak ne kadar sürede döndüğünü gösterir)

·        Net İşletme Sermayesi Devir Hızı= Net Satışlar/Ortalama Net İşletme Sermayesi

Net İşletme Sermayesi=Dönen Varlıklar-Kısa Vadeli Borçlar

(yüksek olması net çalışma sermayesinin yerinde ve verimli kullanıldığını, stok ve alacak devir hızının yüksek olduğunu)

·        Dönen Varlıklar Devir Hızı=Net Satışlar/Ortalama Dönen Varlıklar

(şirketin faaliyetlerini yürütebilmesi için gereken minimum dönen varlıklar ile hangi ölçüde satış hacmi başarısı gösterdiklerini ölçen bir orandır.)

·        Maddi Duran Varlıklar Devir Hızı= Net Satışlar/ Ortalama Maddi Duran Varlıklar

(MDV aşırı yatırım yapılıp yapılmadığını, atıl kapasite olup olmadığını gösterir . yüksek olması istenir.)

·        Aktif Toplamı Devir Hızı= Net Satışlar/ Ortalama Aktifler

(varlıklara aşırı yatırım yapılıp yapılmadığını yani şirketin aktif büyüklüklerinin gereksiz yere büyütülüp büyütülmediğini gösterir, yüksek olması karlılık oranlarının yüksekliğini gösterir)

·        Öz Sermaye Devir Hızı= Net Satışlar/ Ortalama Öz Sermaye

(Ö ne kadar etkin kullanıldığının göstergesidir. yüksek)

·        Devamlı Sermaye Devir Hızı = Net Satışlar/ (Ortalama Devamlı Sermaye=UVB+Ö)

(UVK ne kadar etkin kullanıldığının göstergesidir. yüksek)

·        Ödenmiş Sermaye Devir Hızı= Net Satışlar/ Ortalama Ödenmiş Sermaye

(Sermayenin ne kadar etkin kullanıldığının göstergesidir. yüksek)

 

7.                  Karlılık Oranları

·        Brüt Kar Marjı= Brüt Satış Karı*100/Net Satışlar

·        Net Kar Marjı= Net Dönem Karı*100/Net Satışlar

·        Esas Faaliyet Kar Marjı= Esas Faaliyet Karı *100/Net Satışlar

·        Faaliyet Kar Marjı=Faaliyet Karı*100/Net Satışlar

·        Faiz ve Vergi Öncesi Kar Marjı=(Dönem Karı+Finansman Gid) *100/Net Satışlar

·        Vergi Dönem Karı Oranı= Ödenecek vergi ve Yasal Yükümlülükler*100/Dönem Karı

·        Öz Sermaye Kar Marjı=Net Kar*100/Ort özsermaye

·        Devamlı Sermaye Kar Marjı=Net Kar*100/Ort. Dev. Sermaye

·        Finansal Giderler – Stoklar Oranı=Finansman Giderleri *100/Ort. Stoklar

 

8.      Piyasa Değerini ölçen Oranlar

·        Piyasa Değeri=Hisse Sen Fiyatı*Ödenmiş Ser/1000

·        Firma Değeri=Piyasa Değ-Top. Fin Borç- (Hazır Değ+Menkul Kıymetler)

·        Hisse Başına Kar =Net Dönem Karı*1000/Ödenmiş Sermaye

·        Fiyat Kazanç Oranı=Hisse Senedi Fiyatı/ Hisse Başına Kar

·        Piyasa Değeri Defter Değeri Oranı= Piyasa Değeri/Öz Sermaye

·        Piyasa Değeri Aktifler Oranı=Piyasa Değeri/Aktifler

·        Piyasa Değeri Net Satışlar Oranı= Piyasa Değeri/ Net Satışlar

·        Firma Değeri Net Kar Oranı=Firma Değeri/Net Dönem Karı